woensdag 6 december 2017

Wat is de denktruc die wij mensen toepassen bij alles wat we benoemen?

Wij bouwen muren heen om alle verschijnselen alsof ze op zichzelf kunnen bestaan, maar dat is in feite niet zo. We hebben die ommuring om begrippen heen wel nodig om überhaupt te kunnen communiceren. Is dit een paradox en hoe gaan we daar dan mee om?

18 opmerkingen:

  1. Ik denk inderdaad dat het een paradox is, die je niet kunt ontlopen, maar wel kunt inzetten. Het lijkt mij de beste mogelijkheid om te kunnen communiceren, niet de enige.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Hoe bedoel je dat Bert, dat je de paradox wel kunt inzetten? En welke andere mogelijkheden om te communiceren bedoel je in dit verband?

    BeantwoordenVerwijderen
  3. De paradox is dat we concepten willen ontwikkelen en kunnen relativeren. We willen naar dat concept kunnen kijken en er van leren. Bijvoorbeeld het ego. Het is niet aanwijsbaar en niet bewijsbaar bestaand. Toch kunnen we leren van het concept, willen we bijvoorbeeld geïdentificeerd zijn met een ego, er mee samenvallen of functioneel inzetten.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Mijn overbuurman, filosoof Jasper Schaaf schrijft over dialectiek:
      Wanneer tegenstellingen elkaar doordringen, wordt uitgegaan van een onophefbare samenhang van tegengestelde aspecten of tendensen. Deze doordringing van tegenstellingen wordt vaak aangeduid als een eenheid van identiteit en niet-identiteit. Concreter wordt deze eenheid vaak in begrippenparen uitgedrukt, zoals eenheid-veelheid, eindigheid-oneindigheid, verleden-toekomst, enzovoorts. Bedoeld wordt dat in één samenhang deze tegenspraken bestaan en zich ontwikkelen, dus ook de polen ervan zich kunnen manifesteren. Van zulke begrippenparen is de tegenspraak dialectisch: de ene kant sluit de andere niet zonder meer uit, en uit de spanning ontstaat een verder effect. Tegengestelde aspecten hangen tegelijk nauw samen en vervullen door hun wederzijdse beïnvloeding een productieve functie. In deze visie wordt tegelijk een dualistische scheiding overwonnen. Dialectiek = antidualisme.

      Verwijderen
    2. Interessant, maar ik mis de persoonlijke praktijk. Dit is theoretisch mooi gezegd, maar wat kun je ermee naar je partner als je ruzie hebt, naar je pubers in jullie omgang met hun weerstanden of naar je buurman bij een conflict over de erfafscheiding?

      Verwijderen
    3. Naar aanleiding van wat Jasper Schaaf zegt, begrijp ik nu beter, wat je met het inzetten van de paradox bedoelt Bert. De productieve functie van die paradox kom je in mijn boek op heel veel plaatsen tegen, waar 'je lievelingseigenschap' wordt besproken in zijn tegenoverstelling als oerdeugd en hoofdzonde. Daar heb ik van geleerd, dat je beter ook van je negatieve eigenschappen kunt houden, omdat, zodra ze je gaan tegenstaan in jezelf, ze je in de richting sturen van je positiviteit. Je leert meer van je falen dan van je successen.
      Maar dit is wel kletsen op een voor velen veel te abstracte manier. Hier heb ik wel filosofie voor moeten studeren om het te begrijpen. Ik denk dat we dichter bij huis moeten blijven.

      Verwijderen
    4. Een voorbeeld van dichter bij huis toepassen van het denken in paradoxen is voor mij en-en denken. Door bijvoorbeeld op het Internet veel te laten zien over hoe ik denk stoot ik mensen van mij af en trek ik gelijkgezinden aan. Bij gelijkgezinden kun je meer open en jezelf zijn en zo leren van de reactie van anderen. Het maakt dat ik ook in het gewone leven jezelf ben en ruimte heb om naar andersdenken te luisteren.

      Verwijderen
  4. Een andere favoriete vorm van communicatie van mij is dansen. Je kunt dan woordeloos samen bewegen of al samen bewegend een gesprek voeren.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Wat dat betreft zijn de gewone dingen des levens, in het non-verbaal communiceren zo heerlijk concreet. En daar voelt een mens tenminste wat bij.
      Maar dat hoeft een diepgaand gesprek zeker niet in de weg te staan. Integendeel zou ik zeggen. Al dat theoretische gedoe is zo 'hoofd'. En het hart en het lijf willen ook wat!

      Verwijderen
    2. In het kader van "ommuren": we hebben de taal om uit te drukken wat we voelen en denken, dus wat er in ons "hart" en in ons "hoofd" omgaat. Hoe druk jij het liefst een emotie uit? Door er over te spreken of door de emotie door te laten klinken? Wanneer je boos bent over iets wat een ander doet, zeg je dan op kwade toon "ik ben kwaad" of zonder emotie "wanneer zus of zo doet, voel ik irritatie"? Hebben deze manieren van spreken iets met het hoofd of het hart te maken? Kunnen we dat wel onderscheiden?

      Verwijderen
    3. Al lezend in jouw boek ontdek ik een andere overeenkomst met dansen: het gevoel één te willen zijn. Het bewijs zit in het doen en de ervaring.

      Verwijderen
  5. Jouw open vraag lokt me uit om persoonlijk op je vraag te reageren Bert. En ik vraag me af of dat op zo'n blog wel zinvol is.
    We hebben de taal nodig bij gebrek aan beter. We hebben niet geleerd om onszelf op een natuurlijke manier, meer vanuit ons hart, te uiten. We zijn allemaal ingesnoerd in wetten en regeltjes (ratio). Ik was zelf nooit goed in het hanteren van boosheid, niet die van anderen, noch die van mezelf. Op een gegeven moment ging ik zelfs met agressieve jongeren werken, speciaal om dat beter te leren. En na jaren van worstelen, kan ik mijn gevoelens nu wel beter vanuit mijn hart er laten zijn. Maar ik blijf meer van het harmoniemodel. Je levensgeschiedenis verloochent zich nooit. Ik denk dat ik nu veel minder rationaliseer (hoofd) dan vroeger en meer mezelf kan zijn (hart)

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Voor mij betekent `uit het hart communiceren` vertellen wat er in mij omgaat aan gedachten en gevoelens zonder oordeel en zonder het doel een ander te overtuigen.

      Verwijderen
  6. Waarom spreek je niet over je beperkingen daarbij. Is dat niet wat de ander beter herkent, dan dat je hem alleen je streven aanreikt?

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Wanneer ik een beperking tegenkom om iets uit te drukken dan deel ik die moeilijkheid. Ik deel ook dat ik streef naar evenwaardigheid. Wanneer een ander dan toch tekenen van onevenwaardigheid bespeurt, dan hoor ik dat graag, daar kan ik van leren. Ik benoem dus de switch van inhoud naar metacommunicatie.

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Het probleem is, dat de woorden noodzakelijk altijd in de dualiteit en de rationaliteit blijven steken, tenzij je dat uitdrukkelijk benoemt en naar de praktijk verwijst. Maar dan raak je de werkelijkheid daar nog steeds niet mee. Zolang we praten, raken we de emotionele inhoud niet echt, omdat we dan over de emotie reflecteren in plaats van die rechtstreeks te uiten. Pas als we in staat zijn zonder woorden te 'communiceren', treedt m.i. de echte werkelijkheid tussen mensen voor het voetlicht. Metacommunicatie is voor mij veel te abstract om daar iets mee te kunnen in dit verband.
    Mij spreken wat dit betreft drie voorbeelden sterk aan:
    1. Echte vriendschap tussen mensen toont zich vooral in de manier waarop ze in rust samen kunnen zijn zonder te praten en vanzelfsprekend dingen samen doen.
    2. Met je geliefde samen zijn zonder te spreken, reikt emotioneel altijd dieper dan ergens over praten. Praten doe je vooral als je elkaar niet goed bereiken kunt (of zoals ik altijd maar weer praten móét).
    3. En de derde lijkt op de vorige: De beschrijving van Antoine de Saint-Exupérie: "Liefde bestaat niet hierin dat men samen naar elkaar zit te kijken, maar dat men samen uitkijkt in dezelfde richting".

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Beren, deze drie voorbeelden vragen om een metacommunicatie: leg je door jouw (iet wat afwijzende) mening over praten de dialoog niet stil?

      Verwijderen
  9. Zeker. Voor een dialoog zijn er twee nodig. In eenheid is er volstrekte acceptatie van alles wat er is. Dan is zelfs een dialoog overbodig. Maar maak je geen zorgen over onze blog. Aangezien we allemaal namelijk slechts gebrekkig de eenheid manifest kunnen maken, zal bij leven en welzijn onze dialoog niet verstommen.

    BeantwoordenVerwijderen